Menu

  • Home
    Home Hier kunnen alle blogberichten op de hele site gevonden worden.
  • Kennisdomeinen
    Kennisdomeinen Toont een lijst met kennisdomeinen op HRcommunity
  • Tags
    Tags Toont een lijst met tags die gebruikt zijn op HRcommunity.
  • Bloggers
    Bloggers Zoek naar uw favoriete blogger op HRcommunity
  • Inloggen
    Login Inlogformulier
26
mei

Brugpensioen, een nieuwe regeling.

Geplaatst door op in Ontslag & Pensioen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2650
  • 3 reacties
  • Afdrukken

Kunnen en willen we samen nadenken over een nieuwe regeling voor het brugpensioen? De naam is veranderd, nu nog onze mentaliteit. Een uitnodiging voor een breed maatschappelijk debat.

• Brugpensioen is sinds zijn invoering in 1974 afgeweken van zijn oorspronkelijk doel, nl. een sanctie voor de werkgever die een oudere werknemer wenste te ontslaan. Vandaag telt ons land ruim 120.000 bruggepensioneerden die de sociale zekerheid jaarlijks 1,5 miljard € kosten. De recent aangekondigde regeringsmaatregelen zijn stappen in de goede richting maar ontoereikend.
• Het lineair wegsnijden van 50-plussers (bij herstructurering) lijkt ons laakbaar. Wat wij een sociaal aanvaardbare oplossing vinden is in essentie asociaal.
• Wij denken dat een breed maatschappelijk 'Forum' dient opgestart om de socio-, economische-, culturele factoren te analyseren waarom wij brugpensioen als een aanvaardbare oplossing beschouwen, of omgekeerd waarom de bedrijven het aanwerven van 50plussers moeilijk vinden. Een mentaliteitswissel lijkt op zijn plaats.
• Wij beschouwen dat de wetgever zou kunnen ingrijpen om de toepassing van het brugpensioen te beperken tot die (individuele) gevallen waarvoor deze constructie zinvol is. Hierbij kan aan een aantal cruciale punten gedacht worden waarop de wetgever dit mechanisme kan ontraden. Wij beschouwen ondermeer dat de lasten van het brugpensioen en van herstructurering niet verder mogen gecollectiviseerd maar dienen gedragen te worden door de betrokken bedrijven. Ook de activerende mechanismen van het generatiepact dienen hierbij bestudeerd te worden om deze bijvoorbeeld dwingender te maken.
• De activering van oudere ontslagen werknemers blijkt niet te werken volgens de recent gepubliceerde statistieken.
• Iedereen lijkt gechoqueerd wanneer een nieuw 'sociaal plan' goedgekeurd wordt door de Minister van Werk.
• Werkgevers hebben duidelijk niet de power om niet te zeggen.
• De vakbonden zouden sterker staan door een maatschappelijk neutralere positie te bekleden bij de onderhandeling en uitvoering van sociale plannen.

Brugpensioen zaligmakend?

Brugpensioen is, sinds zijn invoering in 1974 en tot op vandaag, een zaligmakend instrument om herstructureringen door te voeren en massale 'naakte' ontslagen te'vermijden'. Brugpensioen wordt, naast herstructurering, ook massaal individueel toegepast. Dit vinden we met zijn allen een sociaal aanvaardbare oplossing of zelfs een verworven recht.

De gevolgen van brugpensioen

Gevolg is dat in de bedrijven medewerkers lineair weggesneden worden. Oudere werknemers, 50-plussers, genieten op die manier van een gegarandeerd nettoloon dat soms 90% of meer bedraagt van hun laatst verdiende loon. Het brugpensioen is samengesteld uit een werkloosheidsuitkering ten laste van de staat en een uitkering ten laste van het bedrijf. Alle niet-gewerkte jaren tussen het verkorte ontslag (maximum 6 maanden) en de wettelijke pensioenleeftijd van 65 jaar worden dan in de sociale zekerheid meegeteld voor de berekening van het wettelijke pensioen. Wij produceren aldus met zijn allen werklozen die thuis kunnen blijven met een mooi pakket. Iedereen tevreden?

Het generatiepact

Het generatiepact van 2005 voorziet dat de jongste bruggepensioneerden verder geactiveerd moeten worden. Echter, wie geniet van een uitkering gelijk aan 90% van zijn laatste wedde als werknemer heeft meestal geen zin meer om te werken. De ontgoocheling van het ontslag, het brutaal weggesneden worden uit ons economisch systeem, het vervroegd afgeschreven worden door de maatschappij is waarschijnlijk een onopgeloste kwestie, die de sociale partners meestal zelf niet bespreken tijdens de onderhandeling van het sociale plan? Als er maar geen naakte ontslagen vallen...

Wederom tal van gevolgen

Gevolg van dit alles is dat wij met z'n allen de herstructurering mee betalen. Indien Opel in Antwerpen of morgen Arcelor Mittal in Luik zijn herstructurering doorvoert, dan betalen wij allemaal gedurende zovele jaren hiervoor de kostprijs via de werkloosheidsuitkeringen en de financiering van de assimilatie van al die jaren met betrekking tot het wettelijke pensioen. Dit is geen communautair thema, maar wel een maatschappelijk. Het lineair wegsnijden van 50-plussers is laakbaar. Het lijkt alsof wij het maatschappelijk aanvaardbaar vinden dat alle mensen boven een bepaalde leeftijdsgrens niet meer nuttig zijn voor het betrokken bedrijf of voor de maatschappij in zijn geheel.

En wat doen de multinationals?

Alleen is het een feit dat multinationals (zullen) verkiezen in België te herstructureren aangezien de Belgische staat quasi de helft van het sociaal passief ten laste neemt. Geen enkel buurland collectiviseert de sociale last van een herstructurering zoals België dit doet. België is voor multinationals het Walhalla van de herstructureringen. U en ik betalen voor die bruggepensioneerden. Dus herstructureringen ten laste van de gemeenschap vinden we normaal. We staan hier zelfs niet bij stil! We beschouwen dit als een sociaal aanvaardbare oplossing, quod non!

Outplacement?

Het zou veel socialer zijn mensen na ontslag aan een nieuwe baan te helpen en de taak of verantwoordelijkheid hiervoor neer te leggen bij de laatste werkgever en bijvoorbeeld de opzegvergoeding te benutten als een brug tussen de laatste job en de nieuwe professionele uitdaging. Begrijp dit niet verkeerd, brugpensioen is een goed instrument dat verder dient te worden benut daar waar het zin heeft. Er zijn zeker functies die men niet tot 65 jaar kan invullen. Nachtarbeid, zware arbeid, etc. zijn zeker voorbeelden die verder voor een vervroegd pensioen in aanmerking moeten kunnen komen. Brugpensioen was initieel bedoeld als sanctiemiddel voor de werkgever die overging tot het ontslag van een oudere werkgever die quasi geen kans meer had opnieuw werk te vinden. Wij zijn inmiddels sterk afgeweken van deze ratio legis.

Het reageerakkoord

Indien we, zoals in het regeerakkoord voorzien is, het regime van brugpensioen onverkort laten voortbestaan tot 2016 dan heeft dit enkel als effect dat er in de tussenliggende periode, een (on)waarschijnlijk groot aantal werknemers verder afgeschreven zal worden op lineaire basis en dat nog meer mensen geen echte kans meer zal krijgen om zich in ons sociaal economisch bestel in te schrijven en nuttig te maken. De aankondigingen van de laatste weken wijzen in die richting.

Niet activerend genoeg

Het generatiepact werkt niet activerend genoeg. Sociale plannen omvatten niet echt activerende maatregelen, of deze worden niet echt (dwingend)- alle goede wil van de VDAB ten spijt- opgelegd of gecontroleerd. Onze herstructurering CAO's zijn centen CAO's. Als de werkgever maar voldoende op tafel legt gaan de sociale partners akkoord om deze plannen goed te keuren. Of er van deze afvloeiende werknemers nadien een voldoende percentage opnieuw kunnen integreren in onze maatschappij lijkt minder relevant of aan de orde tijdens deze besprekingen. Het lijkt zelfs of dit niet de zorg is van onze wetgever.

De wetgeving en het sociaal plan

Indien we in onze wetgeving zouden inschrijven dat 10% van de kost van een sociaal plan dient geaffecteerd te worden aan echte activerende maatregelen (bedoeld wordt iets meer dan alleen maar wat outplacement) dan zouden we zeker al een belangrijke stap hebben gezet in de goede richting. Ook het paritair opvolgen van deze activerende maatregelen tot bijvoorbeeld 24 maanden na de herstructurering lijkt ons in deze een belangrijke stap te zijn.

Brugpensioenen waar men 80-90% van het laatste netto loon gegarandeerd krijgt tot 65 zijn ziek. Iedereen heeft recht op een mooi inkomen, maar wie om niets te doen dit soort uitkeringen aangereikt krijgt vervalt voor de rest van zijn loopbaan in de werkloosheid. Men heeft hier zelfs een woord voor: de werkloosheidsval.

De vakbonden wordt voor jaren een vast cliënteel steuntrekkende werklozen gegarandeerd en de werknemers ontvangen ten laste van U en mij én ten laste van hun laatste werkgever een gewaarborgd loon. Sta maar aan rand van de maatschappij met een dikke vergoeding en verder moeten we ons van dit alles niets aantrekken! Ons geweten is afgekocht.

Is dit normaal?

De vraag die dit alles oproept is of dit als 'normaal' moet beschouwd worden? Kunnen en moeten we dit niet in vraag durven stellen? Is het maatschappelijk aanvaardbaar lineair te herstructureren? Is het normaal dat sommige werknemers kunnen 'genieten' van een brugpensioen op 50plus, terwijl anderen, morgen, tot 62 jaar moeten (of mogen?) werken en een minimum van 40 jaren dienst moeten bewijzen (cfr. de laatste pensioenmaatregelen), is dit consequent of logisch te noemen? Is het normaal dat bedrijven moeite hebben om oudere werknemers aan te werven of ook omgekeerd dat wij massaal knowhow wegsnijden via brugpensioenherstructureringen? Is het normaal dat oudere werknemers als een soort afgeschreven publiek jobkortingen moeten krijgen om toch een kans te maken opnieuw aan de slag te kunnen?

Vroeger...

Wat maakt dat een werknemer die twintig jaar terug werd bruggepensioneerd totaal ontgoocheld was in zijn werkgever en het als beschamend ondervond om na zovele jaren trouwe dienst afgedankt en werkloos te worden en dat vandaag werknemers eisen om met brugpensioen te gaan? Waarom wordt het duidelijke belangenconflict waarin de vakbonden aan de onderhandelingstafel brugpensioenen afspreken om dan gedurende jaren betaald te worden voor het uitbetalen van diezelfde werkloosheidsuitkeringen en daarboven ook nog eens een rijkelijk lidgeld opstrijken? Moeten wij dit niet als maatschappij in vraag durven stellen in een periode waar bezuinigingen schering en inslag zijn?

Kunnen we van het generatiepact niet een echt activerende regeling maken?

De opties!

Er zijn voldoende opties. Vroeger bestond het brugpensioenregime op vraag van de werknemer. Is dit regime niet logischer in situaties buiten herstructurering? Is het niet correcter met enkele wetteksten het aanbieden van brugpensioen aan 80-90% van het laatste netto loon te beperken tot de basis van de CAO nummer 17, hetzij 75% van het laatste geplafonneerde loon? Lijkt het ons niet evident de minimum wettelijke opzegtermijnen te hanteren bij brugpensioen in geval van herstructurering in plaats van de verkorte opzegtermijnen van 3 à 6 maanden? Is het niet logischer dat de volledige financiering en assimilatie van het wettelijke pensioen gedurende de periode van brugpensioen wordt gefinancierd door de werkgever en niet door de belastingbetaler?

Moeten wij de maatschappelijke, sociale, culturele, sociologische analyse niet maken waarom wij het collectief sociaal aanvaardbaar vinden mensen uit het arbeidscircuit te trekken op 50plus?

Wij denken dat deze vragen om een multidisciplinaire aanpak en debat vragen. Het opzetten van een 'forum' waar universitaire centra, het maatschappelijke veld, bedrijven, politieke partijen, vakbonden nadenken om zinvolle antwoorden te vinden lijkt ons aan de orde.

We kunnen terug naar een maatschappij waar we het als een recht beschouwen te mogen verder werken tot we de pensioenleeftijd hebben bereikt.

Tot slot het verhaal van mijn vriend Daniel. Hij is vandaag 58. Hij is opgebrand en sukkelt met ernstige gezondheidsproblemen. Hij kan het financieel niet bolwerken om met vervroegd pensioen te gaan. Zijn werkgever heeft beslist om de bestaande bedrijfs-CAO's niet langer toe te passen want het sociale passief van de rijkelijke brugpensioenregeling is te hoog en weegt als een niet meer te financieren balast op de bedrijfsresultaten. Vakbonden in zijn bedrijf vinden dat de voorwaarden van brugpensioen niet bespreekbaar zijn. Dus gevolg, het brugpensioen na ontslag wordt niet meer toegepast want te duur. Daniel moet maar blijven werken zelf al valt dit onnoemelijk zwaar voor hem. Moet Daniel op de werkvloer bezwijken? Zeker niet, zoals al gezegd brugpensioen is een sociaal maatschappelijk relevante oplossing maar wij moeten weer leren dit correct toe te passen.

Waardeer dit blogbericht:
Getagged in: Opinie
Passionate about change, company culture, ethics in business, strategic HR, corporate governance, individual freedom and...music. Change management for people!

Personen in deze conversatie

Reacties (3)

Wat is jouw mening?

Partners

Social Media

linkedin-icontwitter-icon